دی ۲۷

در این نشست که با حضور جمعی از محققان و علاقه‌مندان حوزه عاشورا برگزار شده بود، ابوالقاسم حسینجانی، نویسنده و عاشورا‌پژوه و سید‌علی‌محمد رفیعی نویسنده و پژوهشگر حوزه دین و ادبیات به عنوان کارشناس و سمیرا سرخان‌زاده به عنوان کارشناس مجری حضور داشتند.

رفیعی در ابتدا با بیان آیات ۲۱ و ۲۲ سوره آل عمران به عنوان بارزترین آیه قرآن در معرفی قیام امام حسین(ع) و رخداد عاشورا گفت: بدون شک همه مسلمانان اعم از اهل سنت و شیعیان به قیام امام حسین(ع) علیه خلیفه مستبد زمانه خود متفق‌القولند؛ آن چیزی که در مورد تحریفات و خرافه‌گویی‌های حوزه ادبیات عاشورا مطرح است، انحرافاتی در بیان ابعاد زندگانی امام‌حسین(ع)، ماجرای و پیام عاشورا و اهداف قیام امام حسین (ع) است.

وی افزود: منشا بیشتر تحریفات، مستندات کهنی هستند که بعد از انتقال به منابع دسته دوم و سپس منابع دسته چندم وارد آثار تجسمی و غیرتجسمی ما به ویژه آثار ادبی و مکتوب نیز شده‌اند.

رفیعی با اشاره به نگاه سنتی شیعه مبنی بر قیام امام حسین(ع) به عنوان نجات‌دهنده انسان‌ها از جهل و گمراهی گفت: پاسخ به پرسش‌های مربوط به مقوله انسانیت و این‌که در برابر رخ داد‌های مختلف چه باید کرد از اهداف قیام عاشوراست.

وی در ادامه، بدعت‌گریزی را از ضرورت‌های مقابله با تحریفات و گزافه‌گویی عنوان کرد و گفت: تحریفات موجب به وجود آمدن بدعت و در نهایت ایجاد رویه و سنت می‌شود و به عنوان راه  و روش در زندگانی انسان‌ها که برگرفته از دانش و مطالعه است مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این پژهشگر دینی با بیان این مطلب که تحریف‌زدایی و اشاره به تحریفات، اقدامی جدید نیست، بیان کرد: آثار متعددی همچون «حماسه حسینی» اثر استاد مرتضی مطهری و «لؤلؤ و المرجان» اثر حاج میرزا حسین نوری که به تحریفات مطالب روضه‌خوانان اشاره دارد،  بازگوی این مطلب است که توجه به تحریفات و گزافه‌گویی‌ها به‌ویژه در بیان ادبیات عاشورا بیش از هر چیز دارای اهمیت است.

کارشناس حوزه دین و ادبیات در ادامه نشست به بازگو کردن برخی نمونه‌های شایع از تحریفات ادبیات عاشورا پرداخت و گفت: ماجرای فطروس فرشته که به عنوان نجات یافته از مجازات الهی در آثار مکتوب مطرح است و همچنین داستان غلام سیاه امام حسین(ع) در واقعه‌ عاشورا، برخی تحریفات حوزه ادبیات عاشورا و زندگانی امام است که متاسفانه در ادبیات نوشتاری و شفاهی ما روز به روز در حال گسترش است.

رفیعی در پاسخ به سوال مجری برنامه مبنی بر این‌که چه ابزاری می‌تواند در تشخیص تحریفات و خرافه‌گویی‌ها موثر باشد، گفت: با توجه به تاکیدات دینی به مقوله مطالعه و کسب علم، می‌توان گفت مطالعه دقیق و عالمانه، ابزاری در تشخیص تحریفات است؛ چرا که آگاهی جز از طریق مطالعه به وجود نمی‌آید و فرد با مطالعه دقیق و  داشتن قدرت قیاس و تشخیص  می‌تواند به درست و یا غلط بودن هر روایتی پی ببرد.

وی افزود: این در حالی است که بیشتر تحریفات از طریق انتقال مفاهیم به صورت شفاهی رواج پیدا کرده است.

رفیعی در پایان با اشاره به این مطلب که موضوعات مکتوبات حوزه عاشورایی، بیشتر در توصیف کمی، مکانی و جغرافیای حادثه عاشورا و ابعاد قیام امام حسین(ع) خلاصه شده است، اظهار کرد: ادبیات آگاهی‌بخش، ادبیات اعتراض و ادبیات مقاومت از  مباحثی است که باید در حوزه ادبیات عاشورایی و بیان اهداف اصلی قیام امام حسین(ع) از آن‌ها بهره گرفت.

همچنین حسینجانی در ادامه این نشست با اشاره به چرایی شکل‌گیری تحریفات و گزافه‌گویی‌ها در حوزه عاشورا گفت: این موضوع ریشه در جدی نگرفتن مقوله نقد و بررسی و تحلیل آثار مکتوب دارد. جامعه‌ای که نقدگریز باشد دچار جهل و جهالت و در نهایت دچار تحریف و جعل می‌شود.

وی افزود: نقد با آفرینش انسان شروع شده و در طول زندگی با آن همراه بوده است. نقد و تحلیل است که موجب می‌شود عقل انسان به جمع‌بندی درستی از رویداد‌های اطرافش برسد.

این شاعر آیینی، با بیان این مطلب که زمانی می‌توان مطلبی را به صورت شفاف و درست بیان کرد که مورد نقد و بررسی قرار گرفته شود، گفت: هر پدیده‌ای که مورد توجه و اهمیت برای انسان شود و انسان با آن هماهنگ و همسو شود به نوعی دستخوش تحریف و تغییرات می‌شود.

حسینجانی افزود: نهضت انسان‌ساز کربلا و قیام امام‌حسین(ع) از این مبحث مستثنی نبوده و با گذشت زمان و ورود افراد گوناگون به حوزه نقالی، بررسی و کتابت، همانند بسیاری از حوادث تاریخی دست‌خوش تغییرات و تحریفات متعدد شده است.

این عاشوراپژوه با بیان این مطلب که واقعه عاشورا یکی از ارکان و اصلی دین اسلام و به ویژه ارکان اعتقادی شیعه است، گفت: حماسه عاشورا برای مقابله با بدعت‌ها و  تحریف‌هایی که در دین صورت گرفته بود شکل گرفت و متاسفانه در طول زمان، روایت‌های این حماسه  خود دچار تعریف و تغییر شد.

وی اظهار کرد: در سال‌های اخیر با توجه به برخی آثار منتشر شده، شاهد این هستیم که میزان تحریفات و نیز خرافه‌گویی‌ها و گزافه‌گویی‌ها درباره این واقعه روز‌به‌روز در حال افزایش است که این امر ریشه در نگاه گاه محافظه‌کارانه برخی عالمان و سیاستگذاران دارد.

حسینجانی بیان کرد: اگر خیلی شفاف و به دور از برخی تعصبات به وضعیت ادبیات عاشورایی و ابعاد قیام امام حسین(ع) نگاه کنیم می‌توان خیلی راحت برخی از تحریفات و خرافه‌گویی‌ها را تشخیص داد.

وی در ادامه با بیان ابعاد برخی از کتاب‌های حوزه عاشورا که به صورت جاهلانه و برخوردار از مطالب خرافه‌گویی به نگارش در آمده‌اند، گفت: متاسفانه در اغلب آثار منتشر شده در حوزه ادبیات عاشورا و موضوعات مرتبط با آن شاهد استفاده از یک سری ضوابط نادرست و نابرابری با اصل قیام امام حسین(ع) و اهداف آن هستیم که عزت قیام و ارزش آن را نفی می‌کند.

پژوهشگر حوزه دین با اشاره به وظایف نویسندگان به عنوان رسولان جامعه در مواجه با تحریفات و خرافه‌گویی‌ها گفت: تشخیص و شناسایی عمل صالح مبنی بر این‌که بیان چه مطلبی درست و نادرست است میسر نمی‌شود مگر این‌که بازگشت به عقل مورد توجه قرار گیرد و با عقل، نقل را نقد کنیم.

حسینجانی افزود: همچنین نویسندگان می‌توانند افزون بر کارشناسی و ساختار‌سازی، به بازپیرایی مسایل خود بپردازند و اگر خواهان تولید آثار زیبا و اثربخش هستند، باید با استفاده از مقوله بازپیرایی به خرافه‌زادیی و گزافه‌زدایی اقدام کنند.

این عاشوراپژوه در پایان سخنان خود، شجاعت، آگاهی، هم‌اندیشی و بهره‌مندی از عرفان درک به جای عرفان ترک را از ویژگی‌های نویسندگان برای دوری از تحریفات عنوان کرد و گفت: نویسندگان باید مطالبشان را همسو و هم‌جهت با نیاز مردم به نگارش در آوردند نه این‌که با تمایلات و علایق مخاطبانشان به تالیف و تحریر بپردازند.

این نشست در ادامه نشست هایی است که  توسط انتشارات هزاره ققنوس و در دفتر این انتشارات با عنوان مطالعه موضوعی نهج البلاغه  در حال برگزاری است.

علاقه‌مندان برای ثبت نام  و شرکت  در این کارگاه  می‌توانند با شماره تلفن ۸۸۳۱۷۸۳۲ تماس بگیرند و  یا به نشانی تهران، خیابان انقلاب، بین دروازه دولت و فردوسی، خیابان رامسر، پلاک یک، واحد ۵، انتشارات هزاره‌ ققنوس مراجعه کنند

نوشته ای از مدیر سایت

نظرات غیر فعال است.